KHỞI ĐỘNG

Em biết gì về
những hình ảnh
này?

History

CHỦ ĐỀ 1: LỊCH SỬ VÀ SỬ HỌC

Bài 1: Hiện thực lịch sử và lịch
sử được con người nhận thức
(tiết 1,2)
Wellcome

NỘI DUNG

1. Lịch sử
là gì?

2. Sử học là
gì?

1. Lịch sử là gì?

01 – Lịch sử
là gì?

02 – Hiện thực
lịch sử là gì?

03 – Nhận thức
lịch sử là gì?

LÀM VIỆC THEO CẶP ĐÔI

1. Lịch sử là gì?
- Lịch sử:
Là tất cả những gì diễn ra trong quá khứ. Lịch sử loài người
là toàn bộ hoạt động của con người từ khi xuất hiện tới nay.
- Hiện thực lịch sử:
Là tất cả những gì diễn ra trong quá khứ. Tồn tại một cách
khách quan không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con
người.
- Nhận thức lịch sử:
Là những hiểu biết của con người về hiện thực lịch sử được
trình bày theo những cách khác nhau.

BÀI TẬP XÁC ĐỊNH
Hiện thực lịch sử
Nhận thức lịch sử

1. Lịch sử là gì?
 Ví dụ phân biệt hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử
Khi em soi gương hoặc chụp ảnh:
Hình trong gương và tấm
ảnh chỉ phản ánh được,
ghi lại được bản thân em
trong một khoảnh khắc,
một góc nhìn nào đó, chứ
không cho biết được đầy
Soi gương: bản thân em là

hiện thực lịch sử, hình ảnh của

Chụp ảnh: tấm

em ở trong gương là nhận thức

ảnh là nhận thức

lịch sử.

lịch sử.

đủ thông tin về con người
và cuộc sống của em.

Câu chuyện Con ngựa thành Tơ-roa
diễn ra trong khoảng năm 1200TCN.
Cuộc chiến vì nàng He-len chỉ là một
lát cắt rất mỏng của bề dày lịch sử
thành Tơ-roa một đô thị cổ có quá khứ
vàng son trên 3000 năm của nhiều
vương triều nằm trên eo biển Đác-đe
men, kiểm soát mọi tàu bè đi từ Địa
Trung Hải vào Hắc Hải. Đó chỉ là một
cái cớ để Hy Lạp gây chiến tranh.

Con ngựa thành Tơ-roa

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên
ngôn
độc lập
ngày
2-9-1945
Hiện
thực
lịch
sử

Nhận thức lịch sử

Tại nơi đây, ngày 27/4/1521 Lapu-la-pu và người dân địa phương
đã đẩy lùi quân xâm lược Tây
Ban Nha và giết chết tên chỉ huy
Ma-gien-lăng. Do đó, La-pu-la-pu
đã trở thành người Phi-lip-pin đầu
tiên đánh đuổi được quân xâm
lược Châu Âu.

Bia tưởng niệm thủ
lĩnh La-pu-la-pu

Nhận thức lịch sử

Di tích bãi cọc Bạch Đằng

Hiện thực lịch sử

Mũi tên bằng Đồng tìm thấy ở
Hiện
lịch sử
Cổ thực
Loa (1959)

Chuyện
thần
Nhận
thứcnỏ
lịch
sử

2.1. Về La pu la pu

Tại nơi đây, ngày 27/4/1521
La-pu-la-pu và người dân địa
phương đã đẩy lùi quân xâm
lược Tây Ban Nha và giết
chết tên chỉ huy Ma-gienlăng. Do đó, La-pu-la-pu đã
trở thành người Phi-lip-pin
đầu tiên đánh đuổi được quân
xâm lược Châu Âu.

2.2. Về Ma gien lăng

Tại nơi đây trong cuộc đụng độ với
các chiến binh của La-pu-la-pu - thủ
lĩnh đảo Mác-tan, Ma-gien-lăng đã
chết vào ngày 27/4/1521.
Vic-to-ri-a một trong những con tàu
của đoàn thám hiểm do Gioan Xêbát-ti-an chỉ huy đã rời Xê-bu vào
ngày 1/5/1521 trở về Tây Ban Nha.
Hoàn thành chuyến đi vòng quanh
thế giới đầu tiên bằng đường biển.

Em hãy chỉ ra điểm giống và khác nhau giữa hai tư liệu
(tư liệu 2 SGK)? Giải thích vì sao có sự khác nhau đó?

Giống
Khác nhau
nhau
Cùng một thời gian, địa
điểm
 Cùng đề cập đến
những nhân vật lịch
sử: Ma-gien-lăng (chỉ
huy đoàn thuỷ thủ. Lapu-la-pu (Thủ lĩnh địa
phương).
 Cùng phản ánh về một
sự kiện: cuộc hành
trình đi vòng quanh thế
giới bằng đường biển.

Hình 5
 Ph. Ma-gien-lăng Chỉ huy quân đội
xâm lược.
 Sự kiện đó là cuộc xâm lược đầu tiên
của thực dân châu Âu đến Phi-lip-pin.

Hình 6
 Ph. Ma-gien-lăng chỉ huy đoàn khi
thực hiện cuộc phát kiến địa lý.
 Sự kiện đó là cuộc phát kiến địa lý vĩ
đại lần đầu tiên con người đi vòng
quanh thế giới bằng đường biển.

Dựa vào nội dung “Em có biết” (trang 7 SGK) em hãy đưa ra nhận xét về
bức tranh trong câu chuyện dân gian “ Thầy bói xem voi”

Câu 1: Hiện thực lịch sử là gì?

00:02
00:00
00:01
00:03
00:06
00:10
00:04
00:07
00:09
00:05
00:08
A. Là tất cả những gì diễn ra trong
quá khứ
C. Là tất cả những gì diễn ra trong
quá khứ mà con người nhận thức
được. 

 

B. Là tất cả những gì diễn ra
trong quá khứ của loài người

D. Là khoa học tìm hiểu về quá khứ

Câu 2. Nhận thức lịch sử là gì?

00:02
00:00
00:01
00:03
00:10
00:06
00:04
00:07
00:09
00:05
00:08
A. Là những mô tả của con người về
quá khứ đã qua

B. Là những công trình nghiên cứu lịch
sử

C. Là những hiểu biết của con người về
quá khứ, được tái hiện hoặc trình bày theo
những cách khác nhau

D. Là những lễ hội lịch sử văn hóa được
phục dựng

Dựa vào tư liệu 1 (tr7 sgk), hãy cho biết hình
ảnh nào thể hiện HIỆN THỰC LỊCH SỬ, hình
ảnh nào thể hiện LỊCH SỬ ĐƯỢC CON
NGƯỜI NHẬN THỨC.

Hiện thực lịch sử
Hiện thực lịch sử

Hình 2. Mũi tên
đồng tìm thấy ở
Cổ Loa, Hà Nội
(1959)

Hình 3. Khuôn đúc
mũi tên đồng tìm
thấy ở Cổ Loa, Hà
Nội(2004)

Nhận thức lịch sử

Hình 4. Trang bìa tác
phẩm Chuyện nỏ thần
của Tô Hoài

BÀI TẬP VỀ NHÀ
Dựa trên những tư liệu cá nhân về cuộc đời mình hãy
làm 1 bản giới thiệu bản thân
Hình thức:
+ Sử dụng hình ảnh ghép thành 1 video, anbum
ảnh… để trình chiếu
+ Cắt dán ảnh thành 1 tờ báo để giới thiệu
Nội dung: giới thiệu về các thành viên trong gia đình,
nghề nghiệp, chỗ ở, phong cảnh của nhà mình…
Những bài tập tốt sẽ được tính điểm

TRÌNH BÀY BÀI TẬP

Tiết 2

2. Sử học là gì?

1

HOẠT
ĐỘNG
NHÓM

Tổ 1
Khái niệm, đối tượng
của Sử học

2

Tổ 2,3
Chức năng của Sử học

3

Tổ 4
Nhiệm vụ
của Sử học

a. Khái niệm Sử học, đối tượng nghiên cứu của Sử học

- Khái niệm, đối tượng:
+ Sử học là khoa học nghiên cứu về quá khứ loài
người.
+ Đối tượng: Là toàn bộ quá khứ của loài người.
(quá khứ của một cá nhân, một nhóm, cộng đồng
người, hay một quốc gia, khu vực hoặc toàn thể
nhân loại).

b. Chức năng, nhiệm vụ của Sử học
- Chức năng
+ Khoa học: Khôi phục các sự kiện lịch sử diễn ra trong quá khứ….
+ Xã hội: Giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức. Rút ra bài học
kinh nghiệm cho cuộc sống hiện tại.
- Nhiệm vụ của sử học
Nhận thức
Cung cấp tri thức
khoa học giúp con
người tìm hiểu,
khám phá hiện
thực lịch sử một
cách khách quan.

Giáo dục
Góp phần truyền
bá những giá trị
và truyền thống
tốt đẹp trong lịch
sử cho thế hệ sau.
(Giáo dục, nêu
gương)

Dự báo
Thông qua việc
tổng kết thực tiễn
rút ra bài học kinh
nghiệm…góp
phần dự báo về
tương lai của đất
nước, nhân loại.

VẬN DỤNG

Viết chữ cái đáp án đúng vào giấy
Câu 1: Ý nào dưới đây không phải là đối tượng nghiên cứu của sử học?
A. Những hiện tượng tự nhiên đã xảy ra trong quá khứ.
B. Quá khứ của một cá nhân hoặc một nhóm, một cộng đồng người.
C. Quá khứ của một quốc gia hoặc của một khu vực trên thế giới.
D. Quá khứ của toàn thể nhân loại.
Câu 2: Ý nào dưới đây không thuộc chức năng của sử học?
A. Khôi phục các sự kiện lịch sử diễn ra trong quá khứ.
B. Rút ra bản chất của các quá trình lịch sử, phát hiện quy luật vận động và phát
triển của chúng.
C. Giáo dục tình yêu thiên nhiên, có ý thức bảo vệ môi trường tự nhiên.
D. Rút ra những bài học kinh nghiệm cho cuộc sống hiện tại.
Câu 3: Ý nào dưới đây không thuộc nhiệm vụ của sử học?
A. Cung cấp tri thức về hiện thực lịch sử một cách khách quan, khoa học.
B. Truyền bá những giá trị, truyền thống tốt đẹp của lịch sử, giáo dục tình yêu quê
hương, đất nước,...
C. Dự báo về tương lai của đất nước, nhân loại,...
D. Đề ra những chính sách phù hợp để phát triển đất nước.

Câu 4: Khái niệm nào là đúng về Sử học?
A. Sử học là khoa học nghiên cứu về hoạt động của con người.
B. Sử học là khoa học nghiên cứu về văn hóa của con người.
C. Sử học là khoa học nghiên cứu về quá khứ của con người.
D. Sử học là khoa học nghiên cứu về tiến hóa của con người.
Câu 5: Lịch sử được hiểu theo những nghĩa nào sau đây?
A. Tái hiện lịch sử và học tập lịch sử.
B. Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử.
C. Nhận thức lịch sử và hiểu biết lịch sử.
D. Hiện thực lịch sử và tái hiện lịch sử.
Câu 6: Đối tượng nghiên cứu của Sử học là
A. quá trình phát triển của loài người.
B. những hoạt động của loài người.
C. quá trình tiến hóa của loài người.
D. toàn bộ quá khứ của loài người.
Câu 7: Nội dung nào sau đây là nhiệm vụ của Sử học?
A. Nhận thức, giáo dục và dự báo.
B. Nghiên cứu, học tập và dự báo.
C. Giáo dục, khoa học và dự báo.
D. Nhận thức, khoa học và giáo dục.

Câu 8: Khôi phục các sự kiện lịch sử diễn ra trong quá khứ là chức năng nào của
Sử học?
A.Khoa học.
B. Tái hiện.
C. Nhận biết.
D. Phục dựng
Câu 9: Giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức và rút ra bài học kinh nghiệm hiện
tại là chức năng nào của sử học?
A. Chức năng xã hội.
B. Chức năng khoa học.
C. Chức năng giáo dục.
D. Chức năng dự báo.
Câu 10: Qua câu truyện cổ tích “Thánh Gióng” đánh đuổi giặc Ân. Hãy cho biết,
đây thuộc loại nguồn sử liệu nào?
A. Sử liệu viết.
B. Sử liệu truyền miệng.
C. Sử liệu hình ảnh.
D. Sử liệu đa phương tiện.

ĐÁP ÁN:

1A, 2C, 3D, 4C, 5B, 6D, 7A, 8A, 9A, 10B

DẶN DÒ

Chuẩn bị bài 2 TRI THỨC
LỊCH SỬ VÀ CUỘC SỐNG
học trong 2 tiết

Câu 3. Ý nào sau đây KHÔNG phản ánh đúng
nguyên tắc cơ bản trong nghiên cứu lịch sử?

00:02
00:00
00:01
00:10
00:03
00:06
00:04
00:07
00:09
00:05
00:08

A. Tiến bộ

B. Vì người lao động

C. Trung thực

D. Khách quan

Câu 4. Ý nào sau đây KHÔNG phải là đối tượng
nghiên cứu của Sử học?

00:02
00:00
00:01
00:10
00:03
00:06
00:04
00:07
00:09
00:05
00:08

A. Quá khứ của toàn thể nhân loại

B. Quá khứ của một quốc gia hoặc khu
vực trên thế giới

C. Quá khứ của một cá nhân hoặc
một nhóm, một cộng đồng người

D. Những hiện tượng tự nhiên xảy ra
trong quá khứ

Câu 5. So với hiện thực lịch sử, nhận thức lịch sử có đặc
điểm gì?

00:02
00:00
00:01
00:10
00:03
00:06
00:04
00:07
00:09
00:05
00:08
A. Nhận thức lịch sử luôn phản
ánh đúng hiện thực lịch sử

B . Nhận thức lịch sử không thể tái hiện
đầy đủ hiện thực lịch sử

C. Nhận thức lịch sử thường lạc
hậu hơn hiện thực lịch sử

D. Nhận thức lịch sử độc lập, khách quan
với hiện thực lịch sử

Câu 5. So với hiện thực lịch sử, nhận thức lịch sử có đặc
điểm gì?

00:02
00:00
00:01
00:10
00:03
00:06
00:04
00:07
00:09
00:05
00:08
A. Nhận thức lịch sử luôn phản
ánh đúng hiện thực lịch sử

B . Nhận thức lịch sử không thể tái hiện
đầy đủ hiện thực lịch sử

C. Nhận thức lịch sử thường lạc
hậu hơn hiện thực lịch sử

D. Nhận thức lịch sử độc lập, khách quan
với hiện thực lịch sử

TÌM HIỂU THÊM
2.Sử học:
b.Nguyên tắc cơ bản của sử học:
 HS thảo luận nhóm, đọc nội dung Tư liệu 4 SGK tr.11 và trả lời
câu hỏi:

 Câu chuyện Thôi Trữ giết vua được lưu truyền
để tôn vinh đức tính nào của nhà sử học?
 Khai thác Tư liệu 4 giúp em biết được điều gì
trong khi nghiên cứu lịch sử?

b. Nguyên tắc cơ bản của Sử học
Câu chuyện Thôi Trữ giết vua được lưu
truyền để tôn vinh đức tính phải luôn luôn
tuân thủ nguyên tắc trung thực, khách quan
trong nghiên cứu, biên soạn lịch sử của nhà
sử học.

Bên cạnh việc đảm bảo nguyên tắc trung thực, khách quan
trong nghiên cứu lịch sử, nhà sử học vẫn luôn phải chịu tác động
từ những yếu tố khác nhau như hệ tư tưởng, tôn giáo, quốc gia,
dân tộc, gia đình, hiểu biết và phương tiện nhận thức của họ.

b. Nguyên tắc cơ bản của Sử học
KHÁCH QUAN

TRUNG THỰC

NHÂN VĂN, TIẾN BỘ

Tái hiện hiện thực lịch sử, Tôn trọng sự thật lịch  Giúp con người hiểu rõ
đưa lại nhận thức đầy đủ sử, tái hiện nó một
về quá khứ, rút ra
nhất về quá khứ của con
những bài học hữu ích
cách chân thực dựa
người dựa trên những
trong cuộc sống.
trên nguồn sử liệu
 Không kích động hận
thông tin đáng tin cây 
đáng tin cậy, không
thù, kì thị, xung đột, sử
là nguyên tắc quan trọng
xuyên tạc sự thật lịch
học phải góp phần bảo
nhất của Sử học.
sử.
vệ hòa bình, xây dựng
xã hội văn minh, tiến
bộ.

Em có biết câu chuyện này
không? Hãy kể khái quát
và đưa ra đánh giá của
mình

d. Các nguồn sử liệu
- Khái niệm
Sử liệu là toàn bộ hình thức khác nhau của tư liệu lịch sử,
chứa đựng những thông tin về quá khứ của loài người.
- Các loại hình sử liệu
+ Căn cứ vào tính chất : Sử liệu sơ cấp và sử liệu thứ cấp
+ Căn cứ vào hình thức tồn tại, sử liệu được chia làm các
loại cơ bản: sử liệu hiện vật, truyền miệng, chữ viết, hình
ảnh,đa phương tiện…

Sử liệu: Truyền miệng

Tư liệu truyền miệng
gồm nhiều thể loại
như truyền thuyết,
thần thoại, ca dao,
dân ca….được truyền
từ đời này sang đời
khác.

Sử liệu hiện vật
Là nguồn sử liệu
vật thể do con
người
tạo tác,
gồm các di tích,
công trình hoặc đồ
vật cụ thể.

Sử liệu hình ảnh
Là nguồn sử
liệu
phản
ánh về quá
khứ thông
qua tư liệu
hình
ảnh
gồm tranh,
ảnh,
băng
hình

Hình ảnh Bác Hồ đọc bản tuyên

Sử liệu thành văn

Là nguồn sử liệu bằng
chữ viết, như sách,
báo, bản ghi chép,
nhật kí, hiệp ước, hiệp
định….

TÂY DU KÝ

TRONG KHU RỪNG CÓ RẤT NHIỀU YÊU QUÁI XUẤT HIỆN ĐỂ CẢN ĐƯỜNG THẦY TRÒ ĐƯỜNG
TĂNG ĐI LẤY KINH. EM HÃY GIÚP THẦY TRÒ ĐƯỜNG TĂNG BẰNG CÁCH VƯỢT QUA CÁC CÂU
HỎI CỦA YÊU QUÁI.

Câu 1: Hiện thực lịch sử là gì?

00:02
00:00
00:01
00:03
00:06
00:10
00:04
00:07
00:09
00:05
00:08
A. Là tất cả những gì diễn ra trong
quá khứ
C. Là tất cả những gì diễn ra trong
quá khứ mà con người nhận thức
được. 

 

B. Là tất cả những gì diễn ra
trong quá khứ của loài người

D. Là khoa học tìm hiểu về quá khứ

Câu 2. Nhận thức lịch sử là gì?

00:02
00:00
00:01
00:03
00:10
00:06
00:04
00:07
00:09
00:05
00:08
A. Là những mô tả của con người về
quá khứ đã qua

B. Là những công trình nghiên cứu lịch
sử

C. Là những hiểu biết của con người về
quá khứ, được tái hiện hoặc trình bày theo
những cách khác nhau

D. Là những lễ hội lịch sử văn hóa được
phục dựng

Câu 3. Ý nào sau đây KHÔNG phản ánh đúng
nguyên tắc cơ bản trong nghiên cứu lịch sử?

00:02
00:00
00:01
00:10
00:03
00:06
00:04
00:07
00:09
00:05
00:08

A. Tiến bộ

B. Vì người lao động

C. Trung thực

D. Khách quan