https://thuviensach.vn

KÝ ỨC CHIẾN TRANH
(Hồi ức của những binh sĩ Xôviết từng
tham gia cuộc Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại)
 
Tập I
 
 
 

https://thuviensach.vn

 

Nguyễn Thanh Tuấn – Tháng 11/2015

https://thuviensach.vn

Tập 1
 
Những người thực hiện: Valeriy Potapov, Eugene Boldyrev, Artem Drabkin,
Oleg Sheremet, Bair Irincheev và một số cộng sự khác.
 
 
Người dịch: Lý Thế Dân
 LÝ THẾ DÂN : Người dịch tập sách này. Giảng viên trường Đại học Kiến
trúc thành phố Hồ Chí Minh, nhưng là một người con của Hà Nội. Anh yêu
nước Nga, yêu Hồng quân Liên Xô và sưu tầm tất cả những vật kỷ niệm có
thể có được ở Việt Nam về nước Nga và Liên Xô.

 

https://thuviensach.vn

VALERIY POTAPOV
Chủ nhiệm thực hiện
 
Sinh tại Maskva. Tốt nghiệp Đại học Kỹ thuật Maskva. Hiện làm trưởng
phòng thiết kế của Cục Thiết kế Nội thất. Say mê nghiên cứu về lịch sử
nước Nga, đặc biệt là lịch sử của cuộc Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại. Khởi
xướng thực hiện sưu tầm này từ tháng Giêng 1998. Mục đích nhằm chia sẻ
kiến thức của mình với mọi người và giới thiệu với bạn bè nước ngoài về
lịch sử nước Nga.
 
 

 
 
 
EUGENE BOLDYREV
Cố vấn về tăng và pháo tự hành

https://thuviensach.vn

Sinh năm 1970 tại Maskva. Tốt nghiệp Học viện Luật pháp Quốc gia
Maskva. Hiện đang hành nghề luật sư, chuyên về bảo vệ tác quyền. Say mê
lịch sử quân sự Nga và các mô hình thu nhỏ (tỷ lệ 1:35). Tham gia nhóm
thực hiện bắt đầu từ tháng Ba 1998.
 

 

ARTEM DRABKIN

Phụ trách điều hành
Sinh năm 1971 tại Maskva. Tốt nghiệp Khoa Sinh hóa của Đại học Sư
phạm Maskva. Phó tiến sĩ vi sinh học. Hiện làm giám đốc kinh doanh của
chi nhánh Công ty Lytech tại Nga. Tham gia nhóm khi cảm thấy bản thân
đang mất dần mối liên hệ với thế hệ đã nuôi dưỡng mình, nhờ vậy đã trở
nên rất gần gũi và thân thiện.
 
 

https://thuviensach.vn

 

https://thuviensach.vn

LỜI NGƯỜI DỊCH
 
“Ký ức chiến tranh” là một tập hợp những hồi ức trong Chiến tranh Vệ
quốc Vĩ đại của các quân nhân Xôviết thuộc mọi binh chủng: bộ binh, pháo
binh, lính xe tăng, phi công, lính thông tin, cứu thương, biệt kích … thuộc
mọi cấp bậc từ binh nhất cho tới các chỉ huy đơn vị, tham gia đủ loại nhiệm
vụ chiến đấu. “Ký ức chiến tranh” mô tả đến từng chi tiết cuộc sống ngoài
chiến trường và cuộc sống nơi hậu phương, những trận chiến ác liệt và cảnh
giam cầm trong trại tù binh, những chiến công và những thất bại, những
đau khổ mất mát, cảnh tuyệt vọng, những vui buồn của đời lính, niềm vui
chiến thắng tột cùng, là cuộc đời của biết bao con người trong chiến tranh.
“Ký ức chiến tranh” ca ngợi chiến thắng phát xít của nhân dân Liên Xô,
đồng thời nói lên một sự thật: chiến tranh, dù đứng ở phía người chiến
thắng cũng như về phía kẻ chiến bại, cũng là một công việc kinh khủng,
đau đớn và vô nghĩa lý của loài người. Thông qua “Ký ức chiến tranh”, ta
cũng hiểu thêm về dân tộc Nga, vừa vĩ đại lại vừa man rợ, vừa gần gũi lại
vừa xa lạ, dân tộc đã dang tay giúp đỡ chúng ta chiến thắng ngoại xâm,
gánh đỡ trách nhiệm xây dựng chủ nghĩa xã hội trên thế giới, dân tộc hiện
đang trải qua bao khó khăn để xây dựng lại đất nước.

Mong rằng sẽ có nhiều bạn đọc, nhất là những du học sinh Nga và những
người từng học tiếng Nga, quan tâm và trao đổi để giúp tôi dịch hoàn thiện
bộ “Ký ức chiến tranh”.

Sài Gòn, tháng 7, 2004
 

https://thuviensach.vn

Lý Thế Dân
 
 
 
 

https://thuviensach.vn

 HỒI ỨC CỦA LÍNH BỘ BINH
1. VLADIMIR ZIMAKOV
Phần 1. Diệt xe tăng

 
Vladimir Zimakov, mùng 9 tháng Năm năm1945, vùng Galati – Romania.
(Ảnh do V. Zimakov cung cấp)

Tôi biết chiến tranh đã xảy ra khi thấy máy bay địch bắt đầu dội bom
Smolensk, nơi chúng tôi đang sống. Đó là vào khoảng ngày 22 hay 23
tháng Sáu. Gia đình chúng tôi phải di tản. Năm 1943 tôi nhập ngũ, khi lên
18 tuổi. Ban đầu chúng tôi được đưa tới Morshansk, Tambov. Rồi chúng tôi
được đưa tới huấn luyện quân sự tại doanh trại Melikess thuộc vùng
Ulyanovsk. Chúng tôi được nhận đồ lót mới, nhưng quân phục thì đã cũ.
Tôi đoán chúng được lấy từ những chiến sĩ ta đã hy sinh. Họ đã khâu vá
cẩn thận những vết rách thủng do đạn và mảnh trái phá xuyên qua.

Người anh em ạ, lúc đó trời rất lạnh! Chúng tôi may mắn có được áo
choàng, đồ lót bằng len và bông và giầy ủng với xà cạp đủ ấm. Có lần vài
tay Uzbek bị đưa tới doanh trại. Ồ, họ thật đáng thương! Họ được phép mặc
áo “khalat” (một loại áo  khoác lông cừu) dưới lớp áo choàng. Thực ra, ta
không bị lạnh đâu bởi phải tập luyện và chạy rất nhiều. Có lần trong suốt

https://thuviensach.vn

mười ngày liền chúng tôi phải hành quân tới 20 cây số mỗi ngày. Họ sẽ
nhồi 16 ký cát vào ba lô của anh, thế rồi anh xách lấy khẩu súng và lên
đường.

Việc huấn luyện tiếp tục từ tháng Giêng cho tới tháng Ba. Tới tháng Ba họ
tập hợp chúng tôi lại và ra lệnh: “Những ai có trình độ từ lớp 7 trở lên - tiến
lên trước ba bước.” Tôi bước khỏi hàng, bởi đã học xong lớp 8. Nói chung,
hầu hết đám tân binh chúng tôi đều là dân quê. Vài người trong số họ học
đến lớp 5 hay lớp 6, phần lớn thậm chí chưa từng được đi học. Khoảng một
trăm người được chọn và gửi tới trường đào tạo sĩ quan. “Lấy vật dụng cá
nhân và chuyển đi.” Lúc đó chúng tôi thì có cái gì đâu?! Một cặp đồ lót,
một mẩu xà phòng đen và một cái khăn mặt. Thậm chí không ai có được
cái bàn chải đánh răng - không phải là thói quen! Hãy xem trong balô lính
Đức có gì. Một bàn chải răng sạch, bột đánh răng, một bánh xà phòng thứ
phẩm. Tất cả đều ngăn nắp, đúng theo kiểu Đức. Bánh xà phòng thứ phẩm
thô ráp, có lẽ được trộn cát hay thứ gì đó tương tự. Chúng rất lâu mòn.

Chúng tôi mất 3 ngày để đi từ Melikess tới thị trấn Kinel, gần Samara.
Chúng tôi được phân về Trường Huấn luyện Bộ binh Kuybyshev số 3.
Trường nằm cách dòng Volga khoảng 130 cây số. Chúng tôi trông giống
như đám học sinh sỹ quan thời trước chiến tranh: áo len, quần bông, giầy
ống cao cổ. Nếu kết thúc sáu tháng học ở đây, chúng tôi sẽ được ra mặt trận
với quân hàm thiếu uý. Có biết bao nhiêu thiếu uý và trung uý bị giết ngoài
mặt trận! Anh bạn ạ, chỉ một ít trong số họ là còn sống. Ngay khi vừa tới
mặt trận, họ liền lọt vào kính ngắm của bọn xạ thủ bắn tỉa Đức. Chúng ta
không bao giờ quan tâm tới việc che chắn ngụy trang. Sĩ quan được cấp
loại sơmi khác với lính tráng, và đội mũ có lưỡi trai! Mà xạ thủ bắn tỉa Đức
lại bắn rất cừ.  
    

https://thuviensach.vn

Chúng tôi học được hai tháng cho tới khi trường nhận lệnh đưa lứa học
viên khóa trên ra mặt trận. Không có vấn đề gì, trừ việc quân phục dành
cho họ không được chuyển đến đúng hẹn. Thế là chúng tôi phải cởi quân
phục của mình ra cho lớp khóa trên mặc vào. Chúng tôi được nhận lại mớ
quần áo cũ của mình, nhưng tới lúc này giầy ủng của chúng tôi đã mòn vẹt
hết cả, thế nên chúng tôi được cấp thêm giầy vỏ cây và xà cạp trắng. Chúng
tôi mặc chúng tiếp hai tháng cho tới khi quân phục mới được chuyển tới.

 
Huấn luyện các xạ thủ chống tăng.

Chúng tôi được học cả thảy ba tháng cho tới khi trường phải đóng cửa. Họ
gửi chúng tôi tới Inza, nơi chúng tôi được phong hạ sĩ. Đó là một doanh trại
lớn nằm giữa một cánh rừng thông. Ở đấy có những cái giường cao ghép
thành ba tầng với những con chuột lớn, cỡ bằng con ngựa (cười). Lữ đoàn
chúng tôi gồm những trung đoàn súng máy, pháo, xe tăng và chống tăng
chuyên biệt. Tôi được chuyển tới trung đoàn chống tăng. Họ huấn luyện
chúng tôi rất kỹ. Chúng tôi được học kỹ năng bắn súng trường, súng máy
và tất nhiên là súng chống tăng Degtiarev và súng chống tăng Simonov.
Khẩu Degtiarev giật rất mạnh vào vai. Khẩu Simonov giật yếu hơn, chứa
năm viên đạn trong hộp súng và có chế độ lên đạn bán tự động. Chúng tôi
bắn súng chống tăng vào những mô hình xe tăng bằng gỗ dán chuyển động.
Nhắm vào đâu? Khi chúng tiến về phía ta, hãy nhắm vào lỗ quan trắc hay
phía dưới tháp pháo để làm nó mắc kẹt. Bắn vào lỗ quan trắc! Cứ làm đi,
nhắm vào chiếc xe tăng từ khoảng cách 500 mét. Vài người làm được
nhưng tôi thì không. Tất nhiên, ta có thể bắn đứt xích nó bằng một viên
đạn, nếu may mắn. Việc này chặn nó dừng lại và đám xạ thủ chống tăng
hoặc pháo thủ sẽ tiêu diệt nó. Khi chiếc xe tăng chìa sườn về phía ta thì có
thể ngắm vào thùng đạn của nó. Thật tuyệt! Chuyện đó sẽ gây ra một tiếng

https://thuviensach.vn

nổ lớn! Cứ như pháo hoa! Chiếc tăng sẽ tan xác, tháp xe cùng nòng pháo
văng ra xa. Tuyệt vời! Lính tráng la hét, nhảy nhót, tung mũ lên trời. Đó là
lần chúng tôi hạ được chiếc “Ferdinand” của mình, nhưng đó lại là một
chuyện cá biệt.

Họ dạy chúng tôi trong ba tháng, thăng chúng tôi lon hạ sĩ và đưa chúng tôi
ra mặt trận. Chúng tôi đi trên xe lửa suốt hai tháng trời. Trên đường ra mặt
trận khoảng 20-30 người trong chúng tôi bị giết bởi mìn. Mọi khoảnh đất
dọc tuyến đường sắt đều bị rải đầy mìn. Một tay lính thuỷ bị một quả mìn
“cóc” cắt rời người. Làm thế nào hắn lại bị vậy? Thật ngớ ngẩn! Vài tay
lính trẻ đứng gần đó đái. Hắn bảo họ: “Xem này, nó sẽ nhảy. Tớ sẽ chụp lấy
nó và nó sẽ không nổ”. Quả mìn nhảy lên và phát nổ. Hắn bị xén đứt một
cánh tay và ruột xổ tung. Một người nữa chết và ba người khác bị thương.

Chúng tôi tới thành phố Starưi Oskol và phát hiện ra cây cầu đã bị nổ tung,
thế là chúng tôi bị kẹt lại. Trận Kursk vừa kết thúc từ hai tuần trước. Khi
đoàn tàu chúng tôi còn phải chờ thông đường, chúng tôi được lệnh đi chôn
xác chết. Chúng tôi mang xác lính xe tăng ra khỏi xe của họ, cả lính ta lẫn
lính Đức. Mùi xác chết thật kinh khủng! Sau một thời gian chúng tôi đã
quen được với nó, nhưng ban đầu thì thật lợm mửa. Chúng tôi không có
chọn lựa nào khác. Chà, ở chỗ đấy có quá nhiều xe tăng bị nổ tung! Vài cái
đâm vào nhau và dựng đứng lên. Tăng bên nào bị nhiều hơn à? Chúng tôi
không đếm. Có thể là tăng của bọn Đức.

Chúng tôi chôn cất binh lính trong những ngôi mộ tập thể. Tất nhiên, chúng
tôi luôn lục túi họ để tìm giấy tờ. Nếu thấy tiền hay cái mề đay đựng ảnh,
chúng tôi gửi nó về cho người thân của họ. Đôi lúc chúng tôi tìm thấy
những bức thư tuyệt mệnh. Rất nhiều người chẳng có gì, không một chút
giấy tờ. Xác những người lính xe tăng trông như những món đồ chơi bị

https://thuviensach.vn

cháy rụi. Làm sao chúng tôi xác định tên tuổi của họ được? Tôi không hiểu
tại sao, nhưng những người như vậy xác không có mùi. Chúng tôi chôn lính
Nga và lính Đức chung với nhau và chỉ viết lên mộ như sau : “Nơi đây
chôn cất một số lượng … như thế lính Nga và một số lượng … như thế lính
Đức”.

Cho tới năm 1944 Sư đoàn Bộ binh 22 chúng tôi thuộc Tập đoàn quân 55
vẫn chưa tham dự trận đánh nào. Chúng tôi được chuyển tới ngoại ô thành
phố Korsun-Schevchenko. Chúng tôi hành quân bộ suốt gần 70 cây số giữa
những đêm dài tháng Giêng. Mất khoảng hai tuần. Chúng tôi vừa đi vừa
ngủ gà ngủ gật suốt ngày. Tháng Giêng năm đó thời tiết khá ấm áp. Đường
xá biến thành những vũng lầy. Ta hành quân trên dải đất đen xứ Ukraina,
nó cứ dính bết từng tảng lên ủng và xà cạp. Bạn cạo sạch đi rồi nó lại dính
bết như cũ sau khoảng chục bước chân. Ồ, chúng tôi đã lội bộ được khá
nhiều (cười lớn).

 
Xạ thủ chống tăng thuộc Sư đoàn Bộ binh 186.
Mặt trận Kalerian. 1942.

Tôi phục vụ trong một đại đội chống tăng. Trợ thủ của tôi là Malưsev. Cậu
ta là một tay cao kều người Siberia, sinh năm 1925. Chúng tôi có khẩu
chống tăng loại Simonov. Ban đầu chúng tôi phải vác khẩu súng được lắp
ráp hoàn chỉnh, thế rồi chỉ huy cho phép chúng tôi tháo rời nó ra. Thử
tưởng tượng xem, nó nặng tới 22 ký. Ngoài ra, chúng tôi còn đem theo 200
viên đạn dành cho nó, tức thêm 28 ký nữa. Tôi cũng phải đeo một khẩu
Nagan (xạ thủ số 1 có một khẩu súng lục và xạ thủ số 2 có một tiểu liên).

https://thuviensach.vn

Malưsev thì vác một khẩu tiểu liên PPSh cùng ba băng đạn, lương khô và
đồ lót. Chúng tôi phải tự mình vác tất cả những thứ đó!

“Halt!” (tiếng Đức: dừng lại – LTD) Được thôi. Trinh sát báo cáo: “Bọn
Đức ở gần đây”. Chúng tôi nhận lệnh phải đào chiến hào ngay rìa làng.
Ngôi làng tên gì nhỉ? “Komarovka.” Làm như ghê gớm lắm vậy,
“Komarovka!” (“Muỗi mắt” – Anton Kravchenko). Trong tiếng Ukraina nó
là Komarivka. Được thôi, nhưng đào chiến hào hướng nào? Hướng này, về
phía ngôi làng. Chúng tôi đào chiến hào. Chiến hào bọn tôi nằm dưới một
cối xay gió mái có hình móng ngựa. Mấy giờ rồi nhỉ? Đã 3 giờ rồi. Chúng
tôi đào sâu thêm một chút, nhưng nước bắt đầu rỉ vào trong hào nên đành
dừng lại.

Vâng, ngay lúc đó chúng tôi gặp chuyện rắc rối. Chưa bao giờ gặp lại lần
nào như thế trong suốt chiến tranh. Sự việc là cùng lúc đó bọn Đức đang
lặng lẽ ngồi trong một khe núi phía sau làng. Ngay khi đám bộ binh đào
xong chiến hào và ngồi nghỉ, chúng bắt đầu nã súng cối cật lực về hướng
ngôi làng. Chúng có một khẩu đại liên ngay trên chiến hào chúng tôi, trên
chính cái cối xay ấy. Và khẩu súng đó đang bắn thẳng vào làng. Chiến hào
chúng tôi chỉ dài khoảng 5 mét, tại sao chúng không quẳng một quả lựu đạn
vào đấy nhỉ? Có lẽ mấy tên đó không còn quả nào chăng? Malưsev chờ một
lát rồi bảo: “Valodka, tớ sẽ trèo lên trên ấy. Tớ sẽ khử chúng.” Cậu ta nói
thêm: “Đưa tớ khẩu súng lục của cậu”. Tôi đưa khẩu súng lục của mình và
cậu ta trèo lên. Một lát sau, tôi nghe tiếng súng bắn qua lại, của cả bọn Đức
và Malưsev. “Malưsev chết rồi.” Tôi nghĩ. Không hề như vậy! Cậu ta quay
trở ra. Đã giết xong cả hai thằng ngồi trên ấy. “Xong rồi,” cậu ta nói,  “Tớ
đã hạ chúng rồi”.

https://thuviensach.vn

Rồi cơn ác mộng bắt đầu. Anh bạn ạ, tối hôm đó tôi không thấy một sĩ quan
nào của ta cả! Chúng tôi bắt đầu bắn bằng khẩu súng của mình. Nhưng bắn
về hướng nào? Trời tối như mực! Chúng tôi cứ bắn về hướng có chớp sáng,
hết khoảng 20 hay 30 viên đạn theo kiểu ấy. Về sau mới biết là ở đấy chỉ có
khoảng 500 tên Đức. Chúng tôi có đến hai tiểu đoàn bố trí trong các chiến
hào để chống lại chúng. Thêm vào đó, chúng tôi còn tới một tiểu đoàn dự
bị. Chúng tôi là lính mới, anh biết đấy, nhưng những tay có kinh nghiệm
lúc ấy cũng phải lúng túng. Rồi chúng tôi gặp một tay thượng uý. Anh ta
hét, “Nằm xuống, các cậu. Tháo khóa nòng ra và ném khẩu súng của các
cậu đi.” Chúng tôi làm theo như anh ta bảo. Chúng tôi tháo nó ra và dấu
trong chiến hào. Malưsev nhét cái khóa nòng vào túi rồi phủ chiếc áo
telogreika của mình lên khẩu súng chống tăng. Tay sỹ quan ấy bị thương
vào cả hai chân. Chúng tôi xốc nách anh ta rồi cùng chạy. Bọn Đức liên tục
nã súng cối. Phần còn lại của đơn vị chúng tôi đang rút lui. Binh lính cứ
ngã xuống, ngã xuống. Còn bọn Đức vẫn tiếp tục bắn. Hầu hết đám lính ta
rẽ vào một cái thung lũng nhỏ để tránh đạn. Người sỹ quan nói: “Hãy chạy
thẳng lên đồi! Lên trên đồi! Đừng chui xuống cái thung lũng ấy, bây giờ mà
ở đấy là bị thịt ngay!” Quả vậy. Bọn Đức chỉnh khẩu cối theo hướng ấy,
thật kinh khủng. Tưởng tượng mà xem? Và rồi chúng tôi đã vượt qua đỉnh
đồi. Chúng tôi ngồi bệt xuống để nghỉ. Anh ta nói: “Hãy nghỉ một lát, tim
tôi lộn lên tậïn trên cổ rồi.” Anh ấy trông còn trẻ, nhưng cả hai chân đều bị
thương. May thay không trúng xương, chỉ bị vào phần mềm.

A hà. Bình minh đã lên. Anh biết không, chúng tôi đang ngồi như thế trong
đám cỏ khô cao ngập đầu thì có hai tên Đức đi ngang. Thượng úy thấy
chúng trước. “Im lặng,” anh ta nói, “bọn Đức đấy. Nằm xuống. Tôi sẽ bắn,
để các cậu làm thì trượt mất.” Anh ta lên cò khẩu TT của mình rồi ngắm
bắn. Bóp cò. Thằng Đức thứ hai bắn trả ngay lập tức. Bọn Đức được huấn
luyện để bắn ngay về hướng có tiếng súng. Thượng uý hạ luôn được thằng
thứ hai. Bắn liền tay. Thật là một tay có kinh nghiệm. Chúng tôi thì sợ đến

https://thuviensach.vn

chết được. Tôi còn nghĩ rằng thế là tiêu rồi. Thật ra, tất cả chỉ mới là lần
đầu đối với chúng tôi.

Vâng, chúng tôi đã rút lui. Không như chúng tôi, tiểu đoàn dự bị tiến lên,
quét sạch bọn Đức, chiếm lấy ngôi làng và tiếp tục hành quân. Còn chúng
tôi có hai tiểu đoàn thì lại bỏ chạy. Thế đấy. Một nửa số người chạy vào cái
thung lũng đã bị giết chết. Nói ngắn gọn, chúng tôi chỉ còn lại một tiểu
đoàn trong số hai tiểu đoàn ban đầu. Một tiểu đoàn có 500 người. Một đại
đội gồm 125 người. Tóm lại, chúng tôi có ba đại đội bộ binh và mấy trung
đội súng máy, tiểu liên và súng cối.

Sáng hôm đó chúng tôi tới sở chỉ huy sư đoàn. Chúng tôi khiêng thượng uý
tới đơn vị quân y và báo cáo lại những gì đã xảy ra trong thung lũng. Họ
hứa sẽ gửi cứu thương và xe ngựa tới để vận chuyển những người sống sót.
Thượng uý nói: “Những chàng trai này đã cứu mạng tôi, họ phải được tặng
thưởng.” Chúng tôi trả lời, “Chính anh ấy đã cứu mạng chúng tôi.” Tất cả
đều cười. “Những anh chàng thiếu kinh nghiệm.” Anh ấy được đưa lên bàn
mổ ngay lập tức. Họ chữa vết thương cho anh rất cẩn thận, dù không có
thuốc mê. Anh ấy rất can đảm. Một anh chàng dũng cảm!

- A hà. Bây giờ chúng tôi đi đâu đây?

- Vũ khí của các anh đâu?

- Đây ạ.

- Các anh là lính gì?

https://thuviensach.vn

- Chúng tôi là xạ thủ chống tăng.

- Thế súng chống tăng của các anh đâu?

- Chúng tôi bỏ lại ở chỗ kia.
 
Quay lại lấy chúng ngay!

Vâng, chúng tôi quay lại. Buổi sáng trời lạnh hơn và con đường đã đỡ lầy
lội. Chúng tôi đi và nghe thấy những tiếng rên rỉ trong cái thung lũng! Thật
khủng khiếp! Ma quỷ! Không còn ai trên đường, chúng tôi đang đi một
mình. Thế là chúng tôi quay lại và tìm thấy khẩu chống tăng của mình ở
nơi đã bỏ nó lại. Chúng tôi vào trong làng – không ai còn sống sót trong đó.
Rồi một ông già xuất hiện từ một cái lán. A ha. Tôi nói: “Bố ơi, làm thế nào
bố còn sống sót được?” “Lão không biết, các con ạ. Đám các con bắn trả
bọn Đức từ trong căn nhà này suốt đêm qua.” Chúng tôi tiến lại gần hơn.
Đó là đám trinh sát của trung đoàn chúng tôi. Tất cả đã bị giết. Thế đấy.
Trận đánh đầu tiên của chúng tôi là vậy đấy.

Artem Drabkin: Có khi nào các ông bắn vào bộ binh bằng súng chống tăng
không?

Đôi khi chúng tôi làm thế, nhưng thường chúng tôi dành đạn để bắn xe
tăng. Nhân tiện, xin kể về một vụ như thế. Việc xảy ra trong những ngày

https://thuviensach.vn

đầu tiên của chúng tôi ngoài mặt trận. Tôi cho rằng bọn Đức đã quyết định
kiểm tra xem chúng tôi sẽ xử sự thế nào dưới làn hỏa lực mạnh. Vì thế
chúng tiến hành pháo kích chúng tôi bằng súng cối và đại bác. Trận pháo
kích thật dữ dội, chúng tôi phải ẩn nấp để tránh mảnh đạn tận dưới đáy
chiến hào. Có lẽ một quả đạn đã rơi vào chiến hào bên cạnh. Có vài người
bị giết. Một cậu Uzbek bị “giập”. Cậu ta nhảy khỏi chiến hào, quay qua
quay lại rồi chạy về phía bọn Đức. Tiểu đoàn trưởng chạy tới, miệng hét:
“Bắn hắn đi! Bắn đi!” Anh ta chạy tới chỗ chúng tôi, gạt Malưsev sang một
bên, chĩa khẩu súng chống tăng của chúng tôi về người lính ấy và bắn trúng
ngay sau đầu anh ta. Khi chúng tôi chạy lên phản công, lật ngửa anh ta lên
– khuôn mặt đã biến mất, bị vỡ tung. Quỷ tha ma bắt, viên đạn ấy nặng tới
70 gram.  

Sau đấy, chúng tôi ngồi trong chiến hào quanh Korsun suốt một tuần lễ. Đó
là nơi mà chúng tôi, Malưsev và tôi, đã hạ được một chiếc Ferdinand. (Lính
Nga gọi chung tất cả các loại pháo tự hành của Đức là “Ferdinand” – Artem
Drabkin) (“Ferdinand” là loại pháo tự hành Elephant nổi tiếng, bộ máy
tuyên truyền Quốc xã sử dụng hình ảnh này để quảng cáo cho sức mạnh
của Quân đội Đức – LTD). Vị trí chiến đấu của chúng tôi rất bất hợp lý.
Bọn Đức đóng trên một điểm cao trong khi chúng tôi lại nằm dưới một
khoảng trũng. Khoảng cánh giữa hai bên là 200 mét. Có một ngôi làng nằm
trên đỉnh cao ấy. Một khẩu pháo tự hành nấp sau góc của một trong những
căn nhà ấy. Chỉ có cái nòng pháo thò ra. Bọn quan trắc của chúng có lẽ
cũng ở đấy, bởi ngay khi chúng xác định được các vị trí của chúng tôi,
chiếc xe trườn tới từ sau ngôi nhà và nã đạn rất chính xác. Lính ta bị thịt
dần. Mấy khẩu pháo 45mm của ta bố trí sau lưng chúng tôi, trên một đỉnh
đồi. Anh xem, họ chọn một vị trí tệ thế đấy, nơi thiếu che chắn nhất. Tới
lúc này, không một pháo thủ nào còn sống. Khi quay lại chỗ này, chúng tôi
trông thấy hai khẩu pháo và các xác chết nằm ngay cạnh. Và họ đã bị phủ
một lớp tuyết, những ngừơi lính ấy. Không có ai chôn cất cho họ. Năm
chiếc T-34 bị bắn cháy ngay trước mắt chúng tôi. Chỉ một phát đạn, và thế

https://thuviensach.vn

là chấm hết. Rồi đến chiếc kế tiếp. Bọn Đức khát máu, chúng thật là những
chiến binh thông minh và mạnh mẽ. Không có ai mạnh hơn chúng, ngoại
trừ lũ khờ dại chúng tôi. Chúng tôi luôn chiến đấu với chúng bằng nắm
đấm của mình, chạy thẳng vào chỗ nguy hiểm mà không hề quan sát trước.
 

Đại đội trưởng đã gửi đi ba khẩu đội chống tăng, không ai trong bọn họ
quay về. Hoặc một tên bắn tỉa diệt họ, hoặc họ nấp sau những xe tăng cháy
và bị trúng đạn của khẩu pháo tự hành, tôi không rõ lắm. Chỉ huy nói:
“Tiến lên, các chàng trai, trườn xuống dưới cái xe tăng đầu tiên, đừng sợ.”
Malưsev của tôi là một chàng trai dũng cảm. Chà, cậu ta là một thợ săn
thực sự, một tay Siberi! Dù tôi là xạ thủ số 1, cậu ta luôn là người bắn khẩu
súng chống tăng. Tôi thì không có can đảm (cười). Vâng, cậu ta đã bảo:
“Valodia, đừng lo. Chúng ta sẽ ngắm trúng nó.” Và chúng tôi mất suốt đêm
để trườn tới nơi. Chúng tôi nấp dưới một trong những chiếc xe tăng đấy, và
bắn, gần như ngay sát bọn Đức. Chỉ cách khoảng 150 mét tới chỗ căn nhà
đấy.  

 
Những xạ thủ chống tăng.

Tới sáng chúng tôi bắt đầu bắn hết phát này đến phát khác. Chúng tôi bắn
trúng vào bánh xe hoặc xích xe gì đó, bởi chúng tôi chẳng nhìn rõ cái gì
khác. Rồi nó phát hiện ra chúng tôi và bắn trả. Úi chà chà, thật ác liệt! Cái
tháp pháo trên đầu chúng tôi bị nổ tung! May mắn thay, phát đạn không bắn
trúng phía dưới xe tăng, nếu không chúng tôi đã rồi đời. Tai tôi điếc đặc.
Rồi nó trườn khỏi góc nhà để kết liễu chúng tôi. Tôi nghĩ: “Thế là hết,
chúng sẽ nghiền nát chúng ta.” Nhưng Malưsev vẫn bình tĩnh. Khi chiếc xe

https://thuviensach.vn

chìa sườn về phía chúng tôi, cậu ấy chĩa khẩu chống tăng ra từ dưới cái
xích xe và nã luôn năm phát vào sườn nó, phát này nối tiếp phát kia. Thật là
một cú ghê gớm! Chiếc Ferdinand của chúng tôi nổ tung thành từng mảnh –
cả tháp pháo, mọi thứ!  

Trên đường về, bọn Đức bắn đạn cối trúng vào bọn tôi. Lúc đó chúng tôi đã
về rất gần chiến hào của mình rồi. Những phát đạn nổ rất gần. Một phát
sượt sát cạnh. Một phát khác bắn trượt phía trước. Tôi nói: “Malưsev, chạy
mau!” Tại sao cậu ấy không làm theo nhỉ? Tôi cũng không biết nữa. Hoặc
cậu ấy đã bị thương hoặc bị ù tai mất rồi. Tôi kéo mạnh chân cậu ấy, “Đi
nào!” Tôi không nhớ điều gì xảy ra tiếp theo. Tôi chỉ tỉnh lại trong chiến
hào khi đạn bắn đã ngớt. Mọi người nói: “Một phát đạn nổ trúng cả hai
cậu”. Tôi mặc một áo giáp ở dưới chiếc telogreika và áo choàng. Anh biết
không, chiếc áo choàng của tôi bị xé tung, nhưng tôi không bị một vết trầy
nào. Malưsev bị xé rách chân phải. Tại sao chúng tôi không chờ tới trời tối
nhỉ? Đại đội trưởng đã bảo chúng tôi, “Hoàn thành nhiệm vụ và quay về lập
tức. Bằng không, các cậu sẽ chết. Bọn Đức sẽ bò tới và giết các cậu.”
Chúng tôi đem theo một khẩu súng chống tăng, một khẩu Nagan và một
khẩu tiểu liên với chỉ một băng đạn. Malưsev không mang nhiều hơn, cậu
ấy tin chắc mọi sự đều sẽ tốt đẹp. Tôi được nhận một phần thưởng khi kết
thúc chiến tranh, huy chương “Vì Dũng cảm”, nhờ chiến công ấy. Đúng ra,
tất cả những ai từng bắn hạ xe tăng đều xứng đáng được thưởng 500 rúp và
Huân chương Sao Đỏ. Tất nhiên, phần thưởng trước tiên và tuyệt nhất vẫn
là “Vì Dũng cảm” và kế tới là Huân chương Vẻ vang.  

Khi hoàng hôn xuống, hầu hết chiến sĩ đại đội chúng tôi đều đã hy sinh.
Lúc khởi đầu, chúng tôi có 60 người tức 30 khẩu súng chống tăng (một đại
đội chống tăng của trung đoàn). Giờ chúng tôi chỉ còn lại khoảng một chục
khẩu đội. Chỉ huy trung đội cũng bị giết. Một tuần trôi qua và chúng tôi
nhận được tiếp viện lấy từ những người địa phương, thuộc lứa sinh năm

https://thuviensach.vn

1926-1927. Tất cả đều được gọi nhập ngũ và chuyển tới mặt trận. Chúng
tôi gọi họ là “sơmi đen”, do họ mặc đồ màu tối và áo khoác lính màu xám.
Họ vẫn chưa được nhận quân phục.  

Rồi chúng tôi tiến xa hơn và tới trú trong những hầm trú ẩn được đám công
binh đào sẵn. Họ đã làm hết sức mình, hầm được lót tới hai hay ba lớp gỗ.
Tại đó tôi đã bị “giập”. Khi tôi tỉnh lại, không còn ai bên trong và một góc
hầm đã bị sụp. Tôi không báo cáo lại cho trạm quân y.  Tôi không hiểu đó
là một trận oanh kích hay do cái gì khác. Hình như kho đạn pháo của bọn
Đức lúc đó đã gần cạn. Có lẽ đó là một quả bom chăng.

Chúng tôi tiến xa hơn. Lại là hành quân đêm. Trăng sáng vằng vặc. Máy
bay trinh sát của bọn Đức bay liên tục. Tất nhiên, khi “cái khung” ấy xuất
hiện, chúng tôi nhận được lệnh “Halt!”. Khi bọn Đức bay đi, chúng tôi lại
tiếp tục hành quân. Đây là lúc tôi nhận được một người trợ thủ mới. Chúng
tôi tiếp tục đi như vậy cho tới khi cả hai rơi vào một hố bom. Nó chứa đầy
nước, cao ngang mức mặt đường, và rất sâu đến nỗi đầu tôi ngập trong
nước. Chúng tôi chật vật ngoi lên và được đưa tới trạm quân y. Họ kiểm tra
trợ thủ của tôi, đo nhiệt độ và khám tổng quát, rồi thả ra. Tôi thì bị giữ lại.
“Bị giập.” Tôi bị đau tai và kèm theo là phát âm khó. Tôi được đưa tới bệnh
viện và phải nằm đấy hai tuần. Rồi các cậu ấy bắt đầu bàn: “Sao chúng ta
phải nằm đây? Hãy đuổi theo đơn vị của mình. Ở đấy vui hơn.” Bọn tôi có
sáu mống cả thảy. Chúng tôi đánh lừa y tá của mình để họ trả lại quân phục.
Rồi chúng tôi nói: “Tạm biệt nhé, Masha!” “Đám nhóc các anh đi đâu?”
“Tới mặt trận, đuổi theo đơn vị của mình” “Tôi sẽ báo cáo lên trên!” “Cứ
làm đi”.

Phỏng vấn: Artem Drabkin-Anton Kravchenko
Dịch từ Nga sang Anh: Anton Kravchenko

https://thuviensach.vn

Chỉnh sửa bản tiếng Anh: Claire Fuller Martin
Dịch từ Anh sang Việt: Lý Thế Dân

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

2. Vladimir Zimakov
Phần 2
Đội trinh sát

 
Vladimir Zimakov (bên phải),
tháng Ba năm 1945, Budapest.

Lúc đó đang dịp Lễ Phục Sinh. Chúng tôi tiếp tục tiến bước và một ngày
kia có mặt tại một ngôi làng. Bà chủ nhà nơi chúng tôi ở lại làm rất nhiều
món ngon cho ngày lễ: khoai tây rán, mamalưga (cháo yến mạch, nấu theo
kiểu Moldova). Bà ta cũng đặt lên bàn cả đùi lợn sấy, mỡ lợn muối cùng
mọi thứ đồ nhắm làm từ dưa chuột và cà chua. Bà ta còn đem ra cả một
chai gorilka (rượu mạnh trong tiếng Ukraina). Ôi chà chà! Thế mới là lễ
chứ! Chúng tôi chưa gặp cảnh nào tuyệt như thế trong suốt hàng bao nhiêu
năm trời! Chúng tôi vừa uống một ngụm nhỏ thứ rượu gorilka Ukraina
ngon tuyệt đó là lăn ra ngủ tít trong hai ngày trời.   

Đã tới lúc phải tiếp tục lên đường. Bốn người trong nhóm dường như đã có
một kế hoạch gì đó. Họ bảo chúng tôi: “Cứ đi trước đi, chúng tớ sẽ bắt kịp
các cậu sau.” Hai người chúng tôi rời căn nhà và đứng chờ họ ngoài đường,
bởi chúng tôi cũng chẳng biết đi đâu nữa. Chúng tôi chờ mãi, chờ mãi

https://thuviensach.vn

nhưng các bạn tôi vẫn không thấy xuất hiện. Rồi có một anh chàng vận đôi
giầy ống cao của Đức, cổ đeo một khẩu tiểu liên Đức đi tới. Anh ta hỏi :

- Này, các cậu kia, thuộc sư đoàn nào thế?

- 202.

- À, “Sư đoàn tụt hậu”! Hãy tới Sư 180 tham gia đội trinh sát của chúng tớ!

- Làm sao được? Chúng tôi là xạ thủ chống tăng cơ mà!

- Quỷ tha nó đi! Thôi bắn vào mấy cái xe tăng đi! Hãy tham gia đội trinh
sát chúng tớ, chỗ chúng tớ nhiều trò vui lắm!

Đó là cách tôi tham gia trung đội trinh sát đặc biệt số 90 của Sư đoàn 180.
Tôi báo cáo lên trung đội trưởng là mình tới từ trung đội chống tăng của
Trung đoàn bộ binh 645, Sư đoàn 202. Anh ta hứa sẽ báo cáo lại với họ
rằng tôi đã bắt đầu phục vụ trong đơn vị của anh ta kể từ giờ phút này. Thật
đơn giản.

Bọn Đức đang cố chọc thủng chiến tuyến của quân ta ở vùng PochaevcyShurzhency và sư đoàn 202 và 180 chúng tôi phải trải qua một thời gian
khốn đốn. Nhưng chúng tôi cũng đã bắt bọn Đức phải trả giá đích đáng.

Ồ! Khi chúng tôi kết thúc chiến dịch Korsun-Schevchenkovsky, ở đấy chất
đống những thây người và ngựa. Thật là một cơn ác mộng! Nhất là tại một

https://thuviensach.vn

hẻm núi. Kinh khủng! Đạn Katusha bắn vào đấy, hai hoặc ba lần gì đó và
trộn tung mọi thứ lên!

Vào mùa xuân năm 1944, bọn Đức chặn đứng đợt tấn công của chúng ta ở
gần Yassy (ngày nay là Iasi). Đội trinh sát chúng tôi đã xuất hiện ở ngoại ô
Yassy nhưng bọn Đức đã đẩy lui chúng tôi bằng xe tăng. Chúng lấy đâu ra
những cái xe tăng ấy? Dường như chúng đã bỏ lại tất cả xe cộ ở thành phố
Uman và vùng ngoại ô rồi cơ mà?! Hãy xem, ngay đường sá lầy lội cũng
không chặn bước được chúng! Chúng tôi thường bị dừng lại vì bùn lầy, còn
chúng thì không! Hay chúng có thêm viện binh? Dù sao đi nữa, chúng cũng
đã đẩy lùi chúng tôi khoảng 15 - 25 km khỏi Yassy bằng xe tăng. Chúng tôi
đã phải dừng tại đó mãi cho tới tháng Tám.

 

Chúng tôi thường tiến hành trinh sát mỗi ngày một cách: có hôm thì đi bộ,
hôm khác lại cưỡi ngựa. Chúng tôi mặc vatnik (áo choàng lót bông vạt
ngắn – Anton Kravchenko) và quần lót bông quanh năm suốt tháng, mặc
cho đang là mùa hè hay mùa đông. Chúng bảo vệ chúng tôi khỏi mảnh đạn
rất hiệu quả. Khi một mảnh đạn bay được hơn 100 mét, nó chỉ xé rách nổi
lớp vải lót, không hơn. Nếu quả đạn nổ cách anh khoảng 30 thước, nó cũng
sẽ chỉ làm xước da anh, thế thôi. Nhưng tất nhiên là nếu nó nổ ngay cạnh
anh – ồ, anh bạn ạ, sẽ không có gì cứu nổi anh! Nó sẽ biến anh thành cái
rây bột, dù anh có mặc gì đi nữa. Chúng tôi cũng có áo chống đạn. Chúng
không nặng lắm và chỉ dày khoảng một ly rưỡi. Tôi có một cái khi còn ở
trong trung đội xạ thủ chống tăng. Tất nhiên, chúng có tác dụng làm ta yên
tâm hơn là thực sự hữu ích. Chúng tôi không được cấp áo choàng ngụy
trang, chỉ là quân phục dã chiến bình thường. Bọn Đức thường mặc áo

https://thuviensach.vn

choàng ngụy trang tiệp màu đất. Tôi chưa từng thấy thứ nào như vậy trong
quân đội ta. Do thế, chúng tôi mặc áo nguỵ trang của Đức. Đôi lúc, khi vừa
trở về sau một chuyến trinh sát, chúng tôi thường nghe lính phe mình hét:
“Bọn Đức!” Và chúng tôi đáp lại, “Nhìn lại đi, lũ ngốc! Chúng tớ đây!
Chúng tớ vừa đi qua đây mà!” Chúng tôi phải quay trở về đúng chỗ chiến
tuyến đã xuất phát ban đầu để không bị hạ bởi chính phe mình.   

Bọn trinh sát Đức cũng không ngốc, chúng thường bắt cóc lính ta để lấy tin
tức về cách bố trí quân ta. Đám trinh sát chúng tôi học được rất nhiều từ
bọn Đức. Tôi muốn nói tới cách ngụy trang, nghệ thuật chiến tranh và
những mánh lới đặc biệt của chúng. Chúng là những người rất chính xác,
không khi nào bắn nhiều đạn hơn cần thiết. Chỉ trừ những phát bắn trượt!
Mặt khác, khi chúng xác định được vị trí tập trung quân ta, chúng không hề
quan tâm tới số lượng đạn và thủ pháo. Ngay khi chúng bắt đầu nã đạn,
chúng tôi phải cố gắng trườn tỏa theo mọi hướng trư...